Bazı kardeşlerimiz makro âlemdeki hâdiselere bakarak durum değerlendirmesine gidiyor ve bir kısım fikirler üretmeye çalışıyorlar. Hâlbuki bu, işin sadece bir yönüdür. Bence mikro âlem ihmal edilmektedir. Her arkadaş, evvela kendi ruh istikametine bakmalı: Allah’la ne kadar irtibatı var? Ev- bark, çoluk-çocuk endişesi yanında, ruhî hayatı adına da bir kısım kaygılar taşıyor mu? Her gün Allah’ın dinini tebliğ etme düşüncesini ve ızdırabını duyuyor mu?

Evet işte, bence herkes buna bakmalıdır. Âyette “(Evvela) siz kendinize bakın.” (Mâide sûresi, 5/105) buyrulmuştur. Yani siz, kalb balanslarınızı, ruh saatlerinizi iyi ayarlarsanız, makro âlemde her şey sizin saatinize göre ayarlanacaktır. Eskiden saati saatçiye götürdüklerinde, o ilk önce balansına bakardı. İşte bunun gibi, herkes ve her fert evvela kalb balansına bakmalı. Şayet orada bir arıza varsa, ilk defa onun izalesine çalışmalı.



Kalb balansı

Soru: İnsan bazen tevbe ederken bile tevbe ettiği günahı tam mânâsıyla terk edip edemeyeceği hakkında tereddüt geçiriyor. Böyle bir ruh hâliyle yapılan tevbe hakiki tevbe olur mu?

Bu soruya cevap verirken, Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) şu mübarek beyanını hatırlamamak mümkün mü? Buyuruyorlar ki: “Herkes hata işler. Hata işleyenlerin en hayırlıları da tevbe edenlerdir.”[1]

Bu hadis‑i şerife dikkat edilecek olursa, hata işlemenin insanın cibilliyetinde var olduğu görülür. Yani insanın tabiatında her zaman onu günaha çekecek bir kısım duygu ve hisler vardır. Aslında bunlar, iyiliklere de esas teşkil etsin diye insanın benliğine yerleştirilmiş nüveler mahiyetinde istidatlardır. Aktif bir Kur’ân ahlâkıyla bunların hepsinin yüzü hayra ve istikamete çevrilebilir.

Mesela, insana öfke verilmiştir. İnsan bununla bazen gazilik ve şehitlik elde edebileceği gibi, aynı duyguyla Allah için gadaplanıp, Allah için nefret edip sevap da kazanabilir. Şehevî hisler ve diğer bedene ait arzu ve istekler de böyledir. İnsan, onları zapturapt altına alıp ruhunu kanatlandırabildiği takdirde velilerle omuz omuza yaşayabilir. Aksine, zapturapt altına alınamayan behîmî arzuların insanı baş aşağı getirmesi de az görülen felâketlerden değildir. Meseleye bu zaviyeden bakıldığında, potansiyel hata, insanın ikiz kardeşi gibidir. Bu itibarla insan, azminin ve iradesinin hakkını vererek bu negatif duygudan hem kurtulmasını bilmeli hem de onu mutlaka semereli, faydalı hâle getirmelidir.

Diğer taraftan insan hayatında ömrü en az, en kısa olması gereken bir şey varsa, o da hata ve günahlar olmalıdır. Şu da kat’iyen unutulmamalıdır ki, insan işlediği bir hatayı hemen tevbe ile izale etmezse bu, ikinci bir hata ve günaha davetiye çıkarmak gibi olur ki, bu durum, zamanla insanın kalbî ve ruhî hayatını mahvedebilir. Böyle bir insan lâhut âlemine karşı kapanır. Allah adına duyması gerekli olan şeyleri duyamaz olur ve herhangi bir cisim gibi sürekli bir düşüş yaşar ama, asla bunun farkına varamaz; latîfeler ölür; “sır”, sırra kadem basar, “hafî” gizlenir, “ahfâ” âdeta yok olur; ama o bunlardan haberdar değildir. Onun için insan, günaha bulaşır bulaşmaz, hiç vakit kaybetmeden hemen Rabbisine teveccüh etmeli ve O’ndan işlediği günahın affını istemelidir. Günah, insanı ele veren bir kuyruk gibidir. Zaten Arapçada hem günah hem de kuyruk ذ-ن-ب (z-n-b) harfleriyle ifade edilir.[2] İşte insan bu kuyruğu koparıp atmalı ve tevbe ile kuyruklu varlıklardan ayrı olduğunu haykırmalıdır...

Ayrıca benim, şimdilerde anladığım bir başka husus daha var ki, o da şudur: İnsan bir taraftan tevbe ediyor, diğer yandan da kendi iradesinin zaafı itibarıyla biraz evvel tevbe ettiği günah ona yine musallat oluyor, o da yine aynı günaha giriyorsa böylelerinin istikamete ulaşmaları ve sonra da istikametlerini korumaları oldukça zordur. Bununla beraber böyle bir insan, işlediği günahtan tevbe ederken hakikaten samimi ve tevbesini vicdanından gelen sese uyarak yapmış da olabilir. İhtimal, işlediği günahtan onun da içine bir tiksinti düşmüştür ve dolayısıyla da tevbesini çok samimi olarak yapmıştır. Ancak, bu gibilerde, çok defa tiksinti hâlinin geçip, yerini arzu ve isteklere bırakması söz konusudur ki, bu tür iradezedeler her zaman sürçebilirler. Bu ikinci durum, onun daha önceki tazarru ve duasında samimi olmadığı neticesini de doğurmaz. Dolayısıyla da tevbe etmesine mâni hiçbir sebep yoktur.

Evet, insan ne kadar günah işlerse işlesin ve tevbesi hangi sayıya varırsa varsın mutlaka yine tevbe etmelidir. Bu ifadeler kesinlikle işlenen günahı hafife alma mânâsına gelmez; belki tevbenin lüzumunu ve önemini işaretler.

Sözün burasında önemli bir hususa da işaret etmeden geçemeyeceğim: Baştan beri bahis konusu ettiğimiz günah, hata ile işlenen günahlardır. Hata ile işlenen günahlarda ise kasıt ve azim yoktur. Zaten insan bir müddet sonra aynı günahı işlemeye azimli ise onun dudaklarından dökülen sözler birtakım yalan laflardır.. ve kesinlikle tevbe değildir. Hukukta bile taammüden işlenen suçlara verilen ceza ile, hataen işlenen suçlara verilen cezalar, suçun cinsi aynı dahi olsa, ayrı ayrıdır. Günahlar için de durum böyledir.

Bir de bu meseleyi, içinde bulunduğumuz şartlar açısından değerlendirmek yararlı olacak: Öyle bir toplum içinde yaşıyoruz ki orada insanın gözüne, kulağına tam hâkim olması oldukça zor, kasıt olmasa bile, her zaman hataların zincirleme birbirini takip etmesi söz konusudur. Bu durumda yapılması gereken en önemli iş, mümkün mertebe günah zemininden uzak durmaktır. Buna “sedd‑i zerâi” de diyebiliriz ki, kabaca bir ifadeyle, fenalıklara giden yolları kapatmak, demektir.

Esasen sedd‑i zerâi Kur’ânî bir yoldur. Mesela, bir âyette “Zina etmeyin!” denilmemiş de, “Zinaya yaklaşmayın!”[3] denilmiştir. Ve yine “Yetim hakkını yemeyin!” denilmeyerek “Yetim malına yaklaşmayın!”[4] ifadesi kullanılmıştır. Bunlar ve benzeri âyetler bize, insan terbiyesinde sedd‑i zerâinin önemini anlatması bakımından dikkat çekicidir. Evet, insan, işte bu yol ile, kasten günah işlemeye karşı kapalı kalır. Hata ile meydana gelen açıkları da tevbe örter. Zannediyorum bu tür bir strateji tatbikiyle, hem günahlara karşı korunma hususunda hem de elde olmayan sürçmeler karşısında önemli bir adım atılmış ve problemin kısm‑ı ekserisi çözülmüş sayılır.



Hakiki tevbe

Fasıldan Fasıla 2

Dünyada geleceği ve geçmişi gören bazı evliyaullahın ilk keşfi, kabir âlemine muttali olmaktır. Ölünün mezara konulmasıyla berzah âlemi başlar. Bize göre bu bir kabir âlemidir. Görenlerin görüşüne arz edilmiş olması hasebiyle de o âleme biz misal âlemi diyoruz.

Esasen misal âlemi, eşyanın ilmî vücutlarının tecellî âlemidir. Bu hayat, kudret ve kaderin içine girince dünya hayatı gibi bir hayat oluyor. Yaşandıktan sonra, plân ve program sanki yine arşivde duruyormuş gibi geliyor. İşte, evliyaullahın nazarı bunlara ulaşır. Bu konuda, Şah Veliyyullah Dihlevî’nin Hüccetullahi’l‑Bâliğa adlı eseri ile[1] Mevlâna Şiblî’nin Asr‑ı Saadet serisinin 2. cildinin “Miraç” bölümünde[2] geniş malumat bulmak mümkündür.



Evliyaullahın ilk keşfi
Tahmini okuma süresi: 1 dk.
710 defa okundu.

Bölüm içi arama

Evliyaullahın ilk keşfi Tahmini okuma süresi: 1 dk.710 defa okundu.

Bölüm içi arama

Evliyaullahın ilk keşfi
Tahmini okuma süresi: 1 dk.
710 defa okundu.